Karanlığa Hoş Geldiniz!

Gayrettepe metro durağından geçerken mutlaka dikkatinizi çekmiştir, “Karanlıkta Diyalog”. 1,5 yıldır gideceğim, sonunda dün bu deneyimsel etkinliğe katıldım. Tamamen bir keşif olmasını istediğimden, gitmeden burası ile ilgili hiç bir şey okumadım.

Karanlıkta Diyalog nedir?

1988 yılında Prof. Dr. Andreas Heinecke tarafından hayata geçirilmiş bir sosyal sorumluluk projesi. Heinecke bir radyo istasyonunda çalışırken görme engelli birisiyle tanışır. Önce acıma duygusu hisseder ve ne yapacağını bilemez. Kısa süre içinde anlar ki, görmeyen insanlar görenlere nazaran bir çok özelliğe sahipler. Bundan sonra insan karşılaşmalarındaki boşlukları, iletişimsizlikleri ortadan kaldırmak için ‘Karanlıkta Diyalog’ projesini başlatır. Dünya’da 130 şehirde, milyonlarca insan tarafından gezilen bu deneyimsel etkinlik Heinecke’ye bir çok ödül de getirmiş.

Etkinlik Alanı Nasıl?

Serginin girişinde size görme engellilerin kullandığı bastonlardan veriliyor. İçerisi karanlık olduğundan saat, cep telefonu, parlak mücevher gibi ışık yayan bütün eşyalar yasak. Bunları girişteki dolaplara bırakıyorsunuz. Yanınıza para almayı unutmayın, benden söylemesi 🙂

Karanlığa girince bir elinizde baston olmasına rağmen, insan doğası gereği, dengenizi bulmak için hemen diğer elinizi kaldırma ve el yordamıyla bir şeylere dokunma isteği geliyor. Buna engel olamıyorsunuz. Bu yüzden içeride ilerlerken genellikle sağınızda veya solunuzda bir duvar oluyor ve ona dokunarak yolu takip ediyorsunuz. Buna rağmen arada şaşırıp rehbere seslendiğiniz oluyor. Bir detay, gezi boyunca rehber önden gidip sizi sesi ile yönlendiriyor.

Neler Tecrübe Ettim?

Alanda ilk uğradığınız yer bir park. Banka oturup kuş seslerini dinliyorsunuz. Görmediğinizden dolayı seslere karşı daha hassas oluyorsunuz. Yani görenler duyuyor, görmeyenler dinliyor. Rehberimiz Sönmez Naçar böyle dedi, benim de çok hoşuma gitti. Parktan çıkıp Taksim’e doğru yürüyorsunuz. Yolda bir manava uğrayıp sebzeleri, meyveleri dokunarak koklayarak anlamaya çalışıyorsunuz. Yine yolda gerçek arabalara, bisikletlere, duvarlara dokunarak devam ediyorsunuz. Tramvaya binip tekrar bir banka oturuyorsunuz. Arada Sönmez Bey ile bol bol sohbet ettik. Engelli kişilerin böyle esprili olması çok hoş. Sapasağlam insanlar asık suratlı ve gülmeyi unutmuşken görmeyenlerin böyle güleryüzlü olması çok ironik. Sonra vapura binip gerçek su üstünde geziyorsunuz. Bastonumu suya daldırıp suyun sesini bile dinledim. Görme engelliler için özel yapılmış zilli bir top ile penaltı atışı yaptık. Kale ve kaleye uzaklığınız rehberin kale direklerine vurmasıyla anlıyorsunuz. 6 Nokta alfabesi, yani Braille alfabesinin mantığını anlamaya çalıştık. Karanlıkta harflere dokunarak hangi kelime yazıldığını anlamaya çalıştık. En sonunda bir kafeye oturup çay içtik. 1,5 saat nasıl geçti anlamadım, daha kal deseler kalırdım ve başka neler yaşıyorlar anlamaya çalışırdım. Keşke sadece engellilerle ile değil etrafımızdaki herkesle empati kurmayı öğrenebilsek!

Neler Yapabiliriz?

İster görme engelli olsun, ister işitme engelli veya fiziksel engelli, onlara acıyıp ne yapacağımızı bilememek çok acı. Bu onların kalbini çok kırıyormuş. Hepimiz sağlıklı olduğumuza şükretmenin yanında birer engelli adayı olduğumuzu unutmadan yaşamalıyız. Peki neler yapabiliriz?

– Yollara park ederken engellilerin geçişini engelliyor muyuz diye kontrol etmeliyiz. Mesela ‘Sarı Kılavuz Yollar’ çok önemli. Bunların üzerine hiç bir şey olmamalı. Ancak Türkiye’de ağaç bile olabiliyor. Hata gördükçe yetkilileri uyaralım.

– Toplu taşıma araçlarında sesli anons çalışmıyorsa mutlaka şoför uyarılmalı. Durak isimlerinin anonsu görme engelliler için çok önemli.

– Karşıdan karşıya geçen bir görme engelli görüp yardım etmek isterseniz lütfen önce kendisinden izin alın. Görmediği için sizin izinsiz dokunuşunuzu tehdit olarak algılayabilir.

– Dünya Göz Hastanesi’nin ‘Sesli Kitap Projesi’ne destek verip onlar için kitap seslendirebilirsiniz.

– Karanlıkta Diyalog etkinliğini gezerek destek olabilirsiniz.

Görme Engelliler İçin Ne gibi Kolaylıklar Var?

Rehberimiz Sönmez Bey Turkcell’in sesli bilgi servisinden bahsetti. Hatta bankta oturuken açıp oradan haber dinledik. Kendisi Samsung Galaxy Note 4 kullandığından emailleri dinleyebiliyormuş. Allah kimseyi düşürmesin ama siz veya bir yakınınız görme engelli olursa bir rehabilitasyon merkezine yatması gerekiyor. Çünkü sonradan görme kaybı yaşayan kişilerde psikolojik tedaviyi de içeren bir rehabilitasyon uygulanmalıymış. Elinize bastonu alıp çıkmak olmuyor, onu kullanmayı öğrenmek gerekiyormuş. Emirgan Altı Nokta Görme Engelliler Derneği bu rehabilitasyon hizmetini veriyor. Size görme engelli olarak nasıl yaşanacağını öğretiyorlar.

Ekim 2015’de aynı alana bir de işitme engelliler versiyonu yapılacak. Ona da mutlaka gidip tecrübelerimi yazacağım. Sağlıklı sıhhatli olduğum için, sevdiklerimi gözlerimle görüp koklayıp, onlarla sohbet edebildiğim için binlerce şükür!

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir